Małopolska
Miłocin-Kolonia (k. Lublina) D
Zemborzyce-Dąbrowa (k. Lublina) D
Kurhan kultury trzcinieckiej.
W: Sprawozdania Archeologiczne 38, s. 201
Mętów (k. Lublina) PAPP
Kurhan
Krzczonów (Lubelszczyzna) W
Są tu3 kurhany z X w. ukryte w grupce średnich drzew, widocznej z dość daleka. Miejsce to znajduje się niedaleko od centrum Krzczonowa, po wsch. stronie drogi do Chmiela.
W: PAPP
Las Stocki, Drzewce, Klementowice (Lubelszczyzna) ´
Były tu grobowce megalityczne.
Karmaniowice (Lubelszczyzna) ´
Chyba już zniszczone grobowce megalityczne, późnoneolityczne.
Dubeczno (k. Włodawy, Polesie) O
Kurhan kultury trzcinieckiej
http://archeo.umcs.lublin.pl/html/pracow/taras/ht_bad.html
W: Sprawozdania z badań terenowych Katedry Archeologii UMCS w 1987 r., Lublin 1987, s. 15
Siedliszcze (k. Woli Uhurskiej, Chełmszczyzna) O
Kurhan wczesnośredniowieczny, na którym założono mogiłę powstańców styczniowych.
Chełm PAPP
Kurhany i Górka – święte wzgórze w centrum miasta
Horodyszcze (k. Chełma) O
Kurhan Dziewicza Góra
Sawin (k. Chełma) O
14 kurhanów koło tej osady, w lesie Borek
Łopiennik Górny (k. Chełma) O
Kurhany, rzekomo grobowce Jaćwingów pobitych przez Leszka Czarnego.
Kurhan
Plisków-Rakołupy, Pobołowice, Putnowice Wielkie, Stańków (k. Chełma) PAPP
Kurhany
Kopiec
Rejowiec Fabryczny (k. Chełma) PAPP
Kurhan wczesnośredniowieczny na skraju miasta przy drodze do Pawłowa (tzw. „Mogiłka Szwedzka”).
Krynica, Rejowiec (k. Rejowca Fabrycznego) PAPP
Kurhan
Kurhany
Kopce
Wiszenki k. Krasnegostawu) PAPP
Kurhan
Lipsk (Zamojszczyzna), Opole, Łaziska (k. Puław), Mentowo (Lubelszczyzna) ´
Kurhany z słowiańskie z ok. X w.
4 wielkie kurhany, zapewne gockie.
Tyszowce (k. Hrubieszowa) O
Co najmniej 16 kurhanów kultury trzcinieckiej, częściowo zniwelowanych.
http://archeo.umcs.lublin.pl/html/pracow/taras/ht_bad.html
Chyżowice vel. Czyżowice (k. Hrubieszowa) PAPP
Kurhany
Dominikanówka, Ruda Żelazna (k. Tomaszowa Lubelskiego) PAPP
Kurhany
Hubinek-Łubcze-Nedeżowo-Werszcyca (k. Tomaszowa Lubelskiego) D
Kurhany kultury ceramiki sznurowej, z wtórnymi grobami kultury mierzanowickiej (2 poł. III tys. – 1 poł. II tys. p.n.e.). 60 kurhanów (część rozoranych) na miejscowych kulminacjachpłd. garbu Grzędy Sokalskiej, co 300-500 metrów, często po 2-3 koło siebie. Na całej Grzędzie rozrzucone pojedyńcze kurhany.
W: Archeologia Polski Środkowo-Wschodniej III, str. 61, 69
Schyłek neolitu i wczesna epoka brązu w Polsce Środkowowschodniej, s. 73
Biała Góra (k. Tomaszowa Lubelskiego) O
W okolicy są podobno kurhany kultury ceramiki sznurkowej z 2.200 r. p.n.e. (przepięknie zwane księżycowymi mogiłkami).
Hubale (k. Zamościa) O
43 kurhany ciałopalne z VI-IX w. n.e. w tutejszym rezerwacie faunistycznym.
Piekiełko (Roztocze) O
Kamienne kręgi, wały
www.most.org.pl/kamienie/teksty.htm
Łysa Góra k. Radecznicy, Chełmowa Góra i Góra Św. Rocha k. Krasnobrodu (Roztocze) O
Święte góry
Zjawienie/Miasteczko k. Lipska (Roztocze) O
Wały i kurhany z VIII-IX w. n.e.
Guciów (k. Zwierzyńca, Roztocze) D
Kurhany ciałopalne z VII-IX w. (Lędzian lub Wiślan) niedaleko wsi, zarośnięte lasem, oraz kurhany z epoki brązu (na wzgórzu Monasterzysko).
W: Człowiek, sacrum, środowisko: miejsca kultu we wczesnym średniowieczu, Wrocław 2000, s. 209
Kurhany
Łukawica (Południoworoztoczański Park Krajobrazowy) PAPP
2 kurhany kultury wielbarskiej i cmentarzyska kurhanowe kultury ceramiki sznurkowej (schyłek II tys. p.n.e.).
www.tomaszow.lub.com.pl/rozt/dane/mapa/l6.html
W: Materiały archeologiczne II, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, 1960
6 + 3 (?) kurhany kultury ceramiki sznurkowej
Dachnów (k. Lubaczowa) ´
Kurhany wczesnośredniowieczne
W: Materiały archeologiczne I, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, 1959
Nisko-Przędzel (k. Stalowej Woli) O
Kurhany neolityczne i wczesnośredniowieczne
Kurhan
Grodzisko z wałami wys. do 2 ½ m, a niedaleko w dół Chodelki ślady 2 mniejszych grodzisk. W maju organizowany jest tu festyn archeologiczny.
Domniemane grodzisko z okresu plemiennego (VIII-IX w.n.e.), należące do zespołu grodzisk wokół Chodlika.
Kurhan
Miedniki (Lubelszczyzna), Ossolin (Wyż. Sandomierska), Pacanów (Kielecczyzna) ´
Były tu grobowce megalityczne kultury pucharów lejkowatych, podobne do dolmenów.
Kurhan
Święte góry Salve Regina i Żmigród
W: Człowiek, sacrum, środowisko: miejsca kultu we wczesnym średniowieczu, Wrocław 2000, s. 67
Dacharzów (k. Sandomierza) O
Kurhan kultury trzcinieckiej z XV w. p.n.e.
http://archeo.umcs.lublin.pl/html/pracow/taras/ht_bad.html
Kleczanów (k. Sandomierza) D
37 kurhanów i święty gaj
W: Człowiek, sacrum, środowisko: miejsca kultu we wczesnym średniowieczu, Wrocław 2000, s. 74
Lipnik, Głazów (k. Kleczanowa)O
Kurhany
Stodoły (k. Sandomierza) PAPP
Kurhany
Święcica (k. Sandomierza) PAPP
Kurhany
Leszczków, Łopata (k. Sandomierza) PAPP
Kopiec
Kichary Nowe (gm. Dwikozy, Ziemia Sandomierska) O
Grobowiec megalityczny z nasypem ziemnym (wykopaliska IAiE PAN).
Łysa Góra jest miejscem świętym starej wiary o wielkim pięknie i spokoju (naznaczonym dziś niezbyt urokliwymi zabudowaniami i koszmarnym masztem telewizyjnym, oczywiście). Zabytkiem kamiennym są tu wały kultowe (podobno z VII-X w. n.e.) ograniczające niegdyś świętą przestrzeń na szczycie góry, niestety dość słabo dostrzegalne.
W: Religia pogańskich Słowian, Kielce 1968, s. 47
E. i J. Gąssowscy: Łysa Góra we wczesnym średniowieczu, 1970
Tumlin W
Święta góra, wały kultowe
Ta święta góra, nazywana Grodową, jest niezwykle sugestywnym obrazem tego, jak obchodzimy się z naszą Matką Ziemią i świętościami naszych pradziadów. Z oddali jest wciąż piękna, łagodnego kształtu, pokryta żywą, oddychającą zasłoną gęstego lasu. Pielgrzym, który wspinać się dziś na nią będzie, czy z zach. strony, łagodniejszą ścieżką od Wyrowców (zapene starym szlakiem Świętogór), czy też stromym podejściem od Podegrodzia, Wykieńskiej Góry i Kamienia, wciąż odnaleźć może na jej grzbiecie uspione dawne echa, ślady spłoszonych leśnych duchów, kanciaste głazy pełne niedopowiedzeń o tym, co tu się kiedyś działo... Ale zaraz czeka go okrutny obraz: jakby jakich drapieżny, przewrotny a nienasycony olbrzym pożerał świętą górę kawałek po kawałku jak tort. Potwór ten przybrał tu postać kopalni czerwonego piaskowca, która wraz z dawniejszą kopalnią rudy – pochłonęła tak znaczną część wsch. krańca Góry, że kaplica, ustawiona tu kiedyś pewnie w pogańskim miejscu kultu, otoczona jest urwiskami niczym na wąskim morskim cyplu-ostańcu pod naporem żywiołu. Na jej tyłach znajdują się podobno resztki kultowych wałów, ale gdyby nie zapewnienia archeologów, nie sposób byłoby ich odróżnić od reszty tegopogórniczego krajobrazu. Zgroza, po której leczyć się musiałem powrotem na grzbiet Góry, do leśnych duchów, które nie chcą słyszeć o potworze.
Można tu dojechać autobusami z Kielc (do Wyrowców albo Miedzianej Góry), ewentualnie koleją do Tumlina.
24/6/02
W: Religia pogańskich Słowian, Kielce 1968, s. 61
Dobrzeszowska Góra (k. Kielc) O
Okrąg kamienny, z „dziedzińcem” u wejścia.
W: Z Otchłani Wieków 45, 1979, s. 35-40 i 122-127
Przysucha (k. Radomia) O
Wały kamienne na górze Puszcza
W tutejszej starożytnej kopalni krzemienia były podobno komory-sanktuaria Wielkiej Matki. dziś – rezerwat (udostępnione 2 szyby)i skansen archeologiczny, w którym PMA organizuje pokazy archeologii eksperymentalnej (w tym roku 26 lub 27 czerwca).
http://www.wsisiz.edu.pl/~fijalkow/miejsca.html
http://www.primtech.net/flint/poland.html
http://www.abc.edu.pl/Nauka/a1.htm
Malice Kościelne (k. Opatowa) O
2 grobowce megalityczne dł. 80 m, typu kujawskiego, ale bez obstawy czoła, przynajmniej jeden z kamiennym murkiem biegnącym przez środek.
W: Archeologia Polski Środkowowschodniej III, 49
Żerniki Górne (k. Buska) PAPP
Kurhany kultury trzcinieckiej.
W: Concordia..., Warszawa 1996, s. 135
Kolosy (k. Wiślicy) PAPP
2 kurhany ze starszej epoki brązu.
Kurhany kultury ceramiki sznurowej
Kobylniki (k. Wiślicy) O
Kurhan (ew. kopiec)
Stradów-Zagaje Stradowskie (k. Skalbmierza) PAPP
Mogiła Stradowska –kurhan kultury ceramiki sznurowej, także grodzisko 750 m od kościoła w Stradowie (tzw. Zamczysko), z dobrze zachowanym, potężnym wałem (2-6 m wys. od majdanu) i fosą.
W: Człowiek, sacrum, środowisko: miejsca kultu we wczesnym średniowieczu, Wrocław 2000, s. 216
Rosiejów (k. Skalbmierza) PAPP
Kurhany kultury trzcinieckiej.
Pałecznica (k. Skalbmierza) D
Kurhan (kultury ceramiki sznurowej)
W: Sprawozdania archeologiczne 40, str. 113
Słonowice (k. Kazimierzy Wielkiej) O
Miejsce kultowe i cmentarzysko grobowców kujawskich kultury pucharów lejkowatych. Niestety nasypy się nie zachowały, więc jedyna nadzieja w ewentualnej rekonstrucji po wykopaliskach.
Kurhan
Kurhan
http://www.busko-zdroj.com.pl/fly/inne.htm
Czarnocin (k. Kazimierzy Wielkiej) O
Kurhan
http://www.busko-zdroj.com.pl/fly/inne.htm
Jakuszowice (k. Kazimierzy Wielkiej) PAPP
Kopiec
Królewice, Grodowice, Brodek (k. Kazimierzy Wielkiej) O
Kurhany (ew. kopce)
Stryczowice (gm. Waśniów) O
Grobowiec „kujawski” kultury pucharów lejkowatych (wykopaliska PMA i Świętokrzyskiego Stowarzyszenia Dziedzictwa Przemysłowego).
Grodzisko kultowe z wałem kamiennym
W: Prace i materiały Muzeum Archeologicznego w Łodzi, Seria Archeologiczna, nr 3, 1958, s. 127
Łódzkie Studia Etnograficzne, 5, 1963, s. 101
Kurhan
Kalina (k. Herbów Nowych/Częstochowy) W
Kamienny krąg
Z dzieciństwa pamiętam niewielki kamienny krąg (właściwie dwa leżące obok siebie) w miejscowości Kalina. Byłem tam po latach, znalazłem w niewielkim lasku, który w międzyczasie (czterdzieści parę lat!) wyrósł, częściowo zniszczony, porozrzucany krąg: duży głaz narzutowy, dookoła którego na niewielkim pagórku ustawiono mniejsze kamienie. Chyba dwanaście, jeżeli pamiętam dobrze. Te kamienie, jak mi opowiadano w dzieciństwie, gdy byłem tam na wakacjach, "rosną". Niestety nie urosły. Duży głaz przyniósł tam oczywiście diabeł, istnieje cała legenda o zapadniętym kościele itd. Jest to prawdopodobnie niewielki kurhan, lub miejsce kultu. Drugiego kręgu (dwu dużych głazów, jak mi się wydaje ze znakami runicznymi -"znaki kopyt diabelskich") już nie odnalazłem.
W miejscowości Herby Nowe należy skręcić szosą (dawna betonówka) na Psary. Pierwsza miejscowość to Kalina. Między Kaliną a Olszyną, po prawej stronie szosy, tuż za wsią, na niewielkim zakręcie należy skręcić w polną drogę, która doprowadzi (jakieś 200 metrów) do niewielkiego lasku: tam jest krąg.
Hebdów (k. Krakowa) O
Kurhany (ew. kopce)
Proszowice (k. Krakowa) D
Kurhany (Wiślan z IX-X w. n.e.?)
www.proszowice.um.pl/mapa2.html
Łatwo pominąć je zwiedzając Kraków, pełen tylu innych czarownych atrakcji, ale zdecydowanie warte są zobaczenia.
Kopiec Krakusa nie tylko ma bardzo strome zbocza, ale stoi do tego na znacznym wyniesieniu krakowskich Krzemionek (zwanym Lasota), więc widok zeń nielichy w pogodny dzień, ale przede wszystkim to miejsce o bardzo silnej energii – można sobie tylko wyobrażać jakie wrażenie robiło w czasach, gdy było bielejącą z oddali świątynią, wokoło nie było kamienic, ruchliwych ulic, torów kolejowych ani smogu. A może było jeszcze ciekawiej: ostatnio zwrócił mi uwagę p. Przemysław Pilich na niezwykle ciekawą informację podaną przez prof. Wiktora Zina. Otóż podobno podczas wykopalisk kopca w latach 1930-ych natrafiono w Kopcu na korzenie potężnego dębu. Podobno prof. Władysław Szafer, botanik, który badał te korzenie ocenił jego wiek na nie mniej niż 500 lat, a to oznacza, że drzewo mogło mierzyć około 40 metrów. To był dopiero widok!
Kopiec Wandy ma inny nieco charakter, jakby bardziej uładzony. Stoki ma znacznie łagodniejsze, jest jakby oswojony wijącą się po nich ścieżką i platformą na szczycie. Stoi też na terenie płaskim – tuż za murem Huty Sendzimira zresztą, co jest dość upiorne i skłania do niewesołych refleksji cywilizacyjnych. Z wierzchołka widać jak na dłoni Kraków, w tym i Kopiec Krakusa, zwłaszcza pięknie o zachodzie słońca. (Podobno oba Kopce i Wawel tworzą równoramienny trójkąt.) Uwaga na pyły z Huty (niełatwo zmyć!) i komary-mutanty o żarłoczności piranii i wielkości os.
Oba Kopce można znaleźć na planach miasta, a najlepiej dojechać tam tramwajem. Na Kopiec Krakusa najlepiej teraz wchodzić spod Cmentarza Podgórskiego.
http://www.podgorze.pl/index.php
Biskupice (k. Wieliczki) O
Grodzisko „łużyckie” na Bukowej Górze i domniemane na Chełmiku.
Kurhany kultury pucharów lejkowatych („obsypane kamieniami”)
Krakuszowice (k. Gdowa) O
Kurhan, wg legendy grobowiec Krakusa (Kroka) Młodszego.
Zator O
Kurhan (ew. kopiec)
Marcyporęba (k. Krakowa) O
Grodzisko z epoki brązu
Gorzeń Grn. (k. Wadowic) O
Grodzisko „łużyckie” na Grapie.
Barwałd Dolny (k. Wadowic) O
Grodzisko z wczesnej epoki żelaza niedaleko ruin średniowiecznego zamku.
Żywiec (Beskidy) O
Grodzisko wielokulturowe na górze Grójec (użytkowane w epoce brązu, okresie lateńskim i wczesnym średniowieczu)
Kilka kurhanów ciałopalnych z VII-IX w. pod Trupielcem (kiedyś było co najmniej 20) i 3 inne grupy kurhanów.
www.myslenice.pl/historia/index.html
Bierówka (k. Jasła) D
2 kurhany kultury ceramiki sznurkowej.
www.teams.karpaty.edu.pl/trzcinica/ogolnie.htm
W: Acta Archaeol. Carp. 29 (1990), s. 99-124 i 143-146
Niepla (k. Jasła) O
Kurhan kultury ceramiki sznurkowej
W: Jan Machnik, Wyniki badań kurhanu kultury ceramiki sznurowej w Niepli, gm. Jasło, stan. 14, [w:] Badania archeologiczne w województwie krośnieńskim 1990-1991, Krosno, 1992, s. 6.
Brzezowa (k. Jasła) O
Ślady grodziska Wiślan (IX-X w.) na wzniesieniu zw. Walik.
Krajowice (k. Jasła) PAPP
Kurhany kultury ceramiki sznurkowej i pozostałości grodziska z XII-XIII w.
http://www.teams.karpaty.edu.pl/trzcinica/56.htm
Lubla (k. Jasła) O
Kurhan kultury ceramiki sznurkowej.
Trzcinica (k. Jasła) O
Grodzisko wczesnośredniowieczne „Wały”
http://www.teams.karpaty.edu.pl/trzcinica/56.htm
Łubienko (k. Jasła) O
Kurhany, częściowo zrekonstruowane po wykopaliskach.
W: Acta Arch. Carp. 29, 215
Kurhany
Cmentarzysko kurhanowe i grodzisko na Sokolcu, k. zamku Kamieniec.
Kurhany (ciałopalne) i grodzisko
www.teams.karpaty.edu.pl/jasiolka/grodzisk.htm
Kurhany + 2 grodziska: Fajka i Horonda
W: Człowiek, sacrum, środowisko: miejsca kultu we wczesnym średniowieczu, Wrocław 2000, s. 210
Kurhany
Kurhan
Olszanica (k. Uherców) O
Płaski kurhan zw. Tatarską Mogiłą na pobliskim wzgórzu, koło cmentarza.
Łukawica (k. Leska) O
Grodzisko Horodyszcze z XI w.
Hoczew (k. Leska) W
Grodzisko
Arcyciekawe grodzisko pochodzące z X-XI w. n.e., leży na południe od Leska, a było jednym z głównych ogniw linii grodów obronnych nad Sanem. W skład tej linii wchodziły także grodziska w Horodku (widoczne wzgórze grodowe), Posadzie Leskiej (widoczny przekop przez wzgórze i relikty wałów) i koło dawnej wsi Studenne (zachowały się relikty wałów ziemnych i dobrze zarysowana fosa). Niewykluczone, że na miejscu grodziska w Studennem istniał ok. VIII - IX w. n.e. kamienny krąg.
Jest to grodzisko pierścieniowate; jego wały są dość dobrze widoczne, ale dużo się naszukałem zanim znalazłem ten obiekt. Kulminacja grodziska jest dobrze zachowana, ale wały zostały uszkodzone od strony zachodniej w czasie, kiedy Austriacy kopali tu okopy i wznosili szańce. Większą część obiektu pokrywa gęsty las. Do obiektu można dojść przechodząc przez most na Hoczewce niedaleko skalnego progu (rezerwat przyrody nieożywionej), następnie trzeba skręcić w lewo i wejść w las pokrywający Górę Grodzisko (ok. 500 m n.p.m.). Teraz trzeba już kluczyć idąc w kierunku północnym, gdyż w lesie nie ma praktycznie ścieżek.
Paniszczew (pow. bieszczadzki) O
Kurhany wczesnośredniowieczne koło wsi.
W: Andrzej Potocki, Bieszczady wokół zalewów, 1999
Przemyśl PAPP
W dzielnicy Zniesienie jest kurhan z 1.700-1.450 r p.n.e. (tzw. Kopiec Tatarski), a na górze zamkowej pozostałości grodziska z X-XII w. (resztki wału i rotundy).
http://www.kki.krakow.pl/pioinf/przemysl/zabytki/kopiec/kopiec.html
Krasiczyn (k. Przemyśla) PAPP
Kopce
Kopiec
Morawsko (k. Jarosławia) O
Kurhan kultury ceramiki sznurkowej
W: Jan Machnik, Zapomniany kurhan kultury ceramiki sznurowanej w Morawsku k. Jarosławia, Rocz. Przem. 31 (1995), s. 3-22
Autorzy haseł na tej stronie:
Barwałd Dolny, Hoczew, Karmanowice, Łukawica, Marcyporęba, Osmolicie, Paniszczew, Żywiec – Cezary Namirski
Kalina – Jacek Hohensee (Jacek.Hohensee@waw.tvp.pl)
Horodyszcze – Marta Fituła,
Krzemionki Opatowskie i Łysa Góra - Jarosław Pokrzywnicki i Marek Sodolski,
Krzczonów – Jerzy Walczyk (jurekw@optimus-ic.com.pl) i Marek Sodolski,
Chełm – Marta Fituła i Marek Sodolski,
pozostałe - Marek Sodolski