Mnich (k. Kutna, Kujawy)

Kręgi, prostokąty i bruki kamienne

Z kilku pozycji wymienionych w pracy p. Okulicza tylko jedna dotyczy Mnicha. Za to jest to pełna relacja z przeprowadzonych w 1912r. przez Stanisława Lencewicza poszukiwań w Mnichu. ("Światowid" t.10 ; 1912; str. 15-20:"Sprawozdanie z poszukiwań w Mnichu w pow. Kutnowskim przez Stanisława Lencewicza"). W w/w artykule jest szkic zarówno I jak i II stanowiska w Mnichu oraz zdjęcie kręgu na małym pagórku w sosnowym lesie. Na stanowisku II (obok żwirowni ) wg zamieszczonego przez Lencewicza szkicu (kompletnie nie trzyma skali i kierunek N jest przestawiony o 90o ) powinny być 4 kręgi oraz 5 prostokątów. Na dzień dzisiejszy na gruncie istnieją prostokąty A, B, C i E (moje oznaczenia). Ich wymiary pasują do tych podanych przez Lencewicza. Teren gdzie zlokalizowane są kręgi był na dziko eksploatowany przez okoliczną ludność do pozyskiwania żwiru. Niestety kręgi zostały zniszczone. Pozostały jeszcze po nich tj. po nr 2 i 3 poprzewalane i poprzemieszczane kamienie (te, których nie zdołano zabrać ze względu na wymiary). Przy końcu jednego z nich (długiego, w kształcie cygara) widoczne są trzy mniejsze kamienie, którymi był zaklinowany w ziemi.
 

Przy odnalezieniu I stanowiska z kręgiem o średnicy 23 m bardzo pomocna okazała się fotografia zamieszczona w artykule. Z niej oraz z opisu można było wywnioskować, że krąg położony jest na wzgórku, na skraju lasu w drzewostanie sosnowym ok. 100 lat. Cały kompleks leśny w Mnichu to lasy liściaste, a sosnowych wysp jest niewiele. Taka , która znajdowałaby się na skraju lasu, na wzgórku była tylko jedna. Jednak po dotarciu na wytypowane miejsce nie ujrzałem kręgu od razu. Mając w ręku fotografię z artykułu starałem się odnaleźć miejsce z którego ją wykonano. Dopiero gdy stanąłem u podnóża wzgórka po jego N-E stronie ukazał się widok bardzo zbliżony do tego ze zdjęcia. Dopiero wtedy dostrzegłem pierwsze kamienie. Niestety także i tu krąg nie zachował się w całości. Z 10 kamieni narysowanych w pracy Lencewicza na miejscu pozostało 8 (z tym że dwa też ktoś próbował podkopać i wydobyć; na szczęście nie dał rady, a inny został przewrócony i leży płasko na boku, tak, że za pierwszym razem go nie zauważyłem). Jakby tego było mało krótko przed II wojną (wg relacji emerytowanego leśniczego) przez środek kręgu pobudowano w wykopie żwirową drogę łączącą wsie po przeciwnych stronach lasu. Tak że dzisiaj krąg jest rozdzielony drogą na dwie części. Po północnej stronie drogi są kamienie 1-4 i 10 a po południowej 6-8. Oznaczenia na zdjęciach "Mnich1", zdjęcie "Mnich 11" i zdjęcie "Mnich 2" dotyczą plików "Mnich 6 i "Mnich szkic", zaś oznaczenia na zdjęciach "Mnich 4" i "Mnich 5" dotyczą pliku "Mnich szkic 2". Zdjęcie "Mnich 3" prawdopodobnie przedstawia ocalały kurhan. Na szkicu głównego kręgu kolorem czerwonym zostały oznaczone nieistniejące kamienie oraz przebieg drogi.
Dla kogoś kto nie wie czego szukać teraz to miejsce nie kojarzy się z kręgiem. Opisany obok prostokąt nie istnieje , pochłonęły go dzikie
wyrobiska żwiru.
Tyle o opisanych przez Lencewicza zabytkach. W czasie rekonesansu z leśniczym, wskazał mi on jeszcze jedno miejsce, gdzie niewątpliwie są jakieś
kamienne konstrukcje i ich pozostałości. Jak powiedział , zaraz po wojnie były tam w lesie kupy kamieni (kurhany), które rozebrano, a kamienie
posłużyły do budowy dróg w Kutnie. W grabowo-brzozowym lesie nadal wystają z ziemi duże głazy i widać owalne podstawy nie zniszczonych do końca kurhanów.
W innych miejscach można również spotkać podobne konstrukcje.
<<mapa.jpg>>
Wyjaśnienia do oznaczeń na mapce:
1 - oznacza miejsce gdzie zlokalizowany jest krąg o średnicy 23m.
(stanowisko I)
2 - to miejsce gdzie były cztery kręgi i pięć prostokątów (stanowisko II)
3 - miejsce wskazane przez leśniczego

Autor: Jarosław Borczyński (red. Marek Sodolski)

Marek Sodolski